زيرا ) تعدى جز بر ستمكاران روا نيست . شان نزول : بعضى از مفسران ، دو شان نزول براى نخستين آيه از اين آيات نقل كرده است . نخست اينكه اين آيه اولين آيه اى بود كه در باره جنگ با دشمنان اسلام نازل شد و پس از نزول اين آيه پيغمبر اكرم ص با آنها كه از در پيكار در آمدند ، پيكار كرد و نسبت به آنان كه پيكار نداشتند خوددارى مىكرد ، و اين ادامه داشت تا دستور فَاقْتُلُوا الْمُشْرِكِينَ كه اجازه پيكار با همه مشركان را مىداد نازل گشت ( 1 ) . دوم شان نزولى است كه از ابن عباس نقل شده كه اين آيه در مورد صلح حديبيه نازل گرديد ، و جريان چنين است كه رسول خدا ص با 1400 نفر از ياران خود ، آماده عمره شدند ، چون به سرزمين حديبيه ( محلى است در نزديكى مكه ) رسيدند ، مشركان از ورود آنها به مكه و انجام مناسك عمره ، ممانعت كردند ، و پس از گفتگوى زياد با پيامبر ص مصالحه كردند ، كه سال بعد براى انجام عمره به مكه بيايند و آنان مكه را سه روز براى او و مسلمانان خالى خواهند كرد تا طواف خانه خدا كنند . سال بعد هنگامى كه آماده رفتن به مكه شدند ، از اين خائف بودند كه مشركان به وعده خود وفا نكنند ، و مانع شوند ، و جنگى به وقوع پيوندد ، و در صورت وقوع حادثه يا جنگ ، پيامبر از مقاتله در ماه حرام ناراحت بود ، كه آيه فوق در اين مورد نازل شد ، و دستور داد كه اگر دشمن نبرد را شروع كند شما هم در برابر او به مبارزه برخيزيد ( 2 ) .

--> ( 1 ) تفسير فخر رازى ، جلد 5 صفحه 127 . ( 2 ) مجمع البيان ، جلد 1 صفحه 284 ( ذيل آيه مورد بحث ) در تفاسير ديگر نيز اشاراتى به اين شان نزولها ديده مىشود .